Źródło dewiz

Źródło dewiz

Eksport rolno-spożywczy był tradycyjnym źródłem finansowania importu dóbr przemysłowych (głównie inwestycyjnych). W XIX wieku kraje wysoko dziś rozwinięte, jak Australia, Kanada, Dania, Szwecja Nowa Zelandia i w poważnym stopniu także Stany Zjednoczone, rozwijały import głównie dzięki eksportowi rolniczemu lub eksportowi płodów leśnych. Nawet w gęsto zaludnionej Japonii głównym źródłem dewiz aż do początków bieżącego stulecia był eksport rolniczy, przede wszystkim jedwabiu naturalnego, herbaty i ryżu. Kraj wchodzący na drogę szybkiego rozwoju przemysłowego musi importować wiele surowców, nowoczesnych maszyn, urządzeń, środków technicznego wyposażenia przedsiębiorstw przemysłowych i budowlanych oraz innych maszyn i urządzeń, których bądź nie może, bądź nie opłaca mu się wytwarzać. Deficyt środków kapitałowych i ograniczone zdolności do importu są ważnym czynnikiem limitującym temo rozwoju gospodarczego wielu krajów. Sytuację na tym odcinku pogarsza zwykle fakt, że geograficzna struktura eksportu (będącego źródłem finansowania importu) nie pokrywa się z geograficznymi kierunkami importu. Finansowanie importu dóbr kapitałowych przez eksport rolno-spożywczy ma tym większe znaczenie, im mniej rozwinięty jest dany kraj. Jest to ogólna prawidłowość, którą potwierdza praktyka wielu krajów. Z danych FAO wynika np., że udział produktów rolniczych w wartości eksportu ogółem krajów ekonomicznie słabo rozwiniętych nierzadko przekracza 90%.

Zręby teorii

Zręby teorii

Główne zręby teorii indywidualnego gospodarstwa chłopskiego są nadal aktualne tam, gdzie ta gospodarka istnieje. Należy do nich teza o zdolności gospodarstwa chłopskiego do reprodukcji rozszerzonej, która tworzy w Polsce podstawy aktywnej polityki wobec tego sektora rolnictwa. Nie utraciła też ważności teoria objaśniająca proces samozaopatrzenia gospodarstwa chłopskiego (samoreprodukcja, naturalizacja spożycia, organiczny charakter gospodarstwa chłopskiego). O jej aktualności świadczą nie tylko trudności w zaopatrzeniu rynkowym, ale również poszukiwanie żywności naturalnej oraz wielkie zainteresowanie działkami pracowniczymi. Jest także podstawą trwałości gospodarstw chłopów-robotników. Te teorie, sformułowane bardzo dawno na gruncie ekonomiki rolnictwa chłopskiego, nadal zachowują swoją ważność, ale jednocześnie do głosu dochodzą teorie, które objaśniają miejsce gospodarstwa chłopskiego w całej gospodarce narodowej i więzi łączące rolnictwo jako całość z innymi działami gospodarki. Mamy wiec w teorii ekonomiki rolnictwa elementy continuum, a także elementy nowe, które rodzi współczesność.

Znaczenie lnu

Znaczenie lnu

W krajach o klimacie umiarkowanym len od wieków odgrywał bardzo ważną rolę jako roślina włóknista. Włókno lniane, odpowiednio przerobione i wybielone, daje mocną i cienką przędzę, służącą do wyrobu rozmaitych tkanin: luksusowych batystów i koronek, a przede wszystkim bielizny stołowej, pościelowej i osobistej, wreszcie grubych drelichów i innych wyrobów służących celom technicznym. Konkurencja bawełny, juty i włókien sztucznych ograniczała rozmiar i zasięg uprawy lnu włóknistego, lecz włókno lniane pozostało nadal poszukiwanym surowcem, zwłaszcza do wyrobu tkanin bieliźnianych. Olej lniany o liczbie jodowej 151-210, należy do olejów schnących. Służy on przede wszystkim do wyrobu pokostu, farb i lakierów, a ponadto kitu, linoleum itp. Oleju i nasion lnu używa się w lecznictwie i do wyrobu środków farmaceutycznych. Siemię i makuchy lniane są wartościowymi paszami treściwymi o własnościach dietetycznych. Paździerze lniane są dobrym materiałem palnym. Popiół z nich zawiera 4,85% kwasu fosforowego i 6,3% tlenku potasu. Nadają się do nawożenia roli. Paździerze mają jednak znacznie większą wartość- jako surowiec do wyrobu płyt budowlano-izolacyjnych, stolarskich, meblarskich oraz dekoracyjnych. Płyty produkuje się u nas na użytek krajowy i. na eksport.

Znaczenie ekonomiczne rolnictwa

Znaczenie ekonomiczne rolnictwa

Powstaje dziś sytuacja w pewnym stopniu paradoksalna — w miarę bowiem jak relatywnie kurczy się sektor rolniczy, zmniejsza się liczba pracujących w nim ludzi i maleje udział rolnictwa w tworzonym produkcie społecznym, szybko wzrasta jego znaczenie ekonomiczne i społeczne dla rozwoju, całego gospodarstwa narodowego. Rolnictwo staje się coraz ważniejszym członem gospodarki narodowej, warunkuje jej rozwój i samo w coraz większym stopniu zależy od tego, co dzieje się poza rolnictwem i jak rozwijają się inne działy gospodarki narodowej. Dzisiaj nie można sobie wyobrazić rozwiniętej gospodarki jakiegokolwiek kraju bez nowoczesnego (pod względem technicznym i społecznym) rolnictwa. Mechanizmy i prawidłowości rozwoju rolnictwa można zatem zrozumieć, jeśli bada się je przez pryzmat całej gospodarki narodowej. W miarę jak gospodarka ta osiąga coraz wyższy poziom, komplikują się i nabierają znaczenia powiązania międzygałęziowe, przepływy dóbr materialnych i usług, jako wynik pogłębiającego się podziału pracy.

Zjawiska ekonomiczne

Zjawiska ekonomiczne

Zjawiska ekonomiczne zachodzące w rolnictwie mogą być badane i przedstawiane w kilku różnych przekrojach. Współcześnie pod tym względem wyodrębnić można trzy odgałęzienia ekonomiki rolnictwa: po pierwsze — badanie zjawisk ekonomicznych zachodzących w poszczególnych gospodarstwach rolnych, czyli ekonomika gospodarstw rolniczych (mikroekonomika); po drugie — badanie zjawisk ekonomicznych zachodzących w większych zbiorowościach gospodarstw rolnych, grupowanych ma podstawie jakiejś wspólnej cechy, np. obszar, rejon, charakter społeczny, czyli ogólna ekonomika rolnictwa (makroekonomika); po trzecie — badanie zjawisk ekonomicznych zachodzących w poszczególnych działach i gałęziach produkcji rolniczej, np. zboża, ziemniaki, rośliny przemysłowe, czyli ekonomika działów i gałęzi produkcji rolniczej. Ekonomika — poza niektórymi ogólnymi jej częściami — jest w dużym stopniu nauką zajmującą się problematyką poszczególnych krajów poszczególnych okresów. Ogólnie możemy powiedzieć, że przedmiotem ekonomiki rolnictwa powinno być poszukiwanie tych prawidłowości, które wyodrębniają rolnictwo jako dziedzinę produkcji spośród innych dziedzin gospodarowania, badanych i formułowanych przez ekonomię polityczną. Podkreślić należy,- iż dla wyodrębnienia danej dyscypliny ekonomicznej nie jest konieczne, aby tworzyła ona specjalne dla jej zakresu prawa ekonomiczne.